فلسفه ، عقاید و خلاصه نظریات امانوئل کانت به زبان ساده – نظریه روشنگری و اخلاق

خلاصه نظریات امانوئل کانت – فلسفه کانتیسم : امانوئل کانت در فلسفه نام درخشان و مطرحی است. آثار او همواره جزو پرنقش ترین و انقلابی ترین آثار علم فلسفه محسوب میشدند. البته این آثار به پیچیدگی و سختی نیز معروف هستند. که ما تمام تلاشمان را میکنیم ، که این ها را هرچه ساده تر و خلاصه تر بیان کنیم.

در این مقاله صرفا به صورت بی طرفانه نظریه های امانوئل کانت بیان میشود و قصد هیچ طرفداری یا تخریب این نظریه ها را نداریم.

20 تا از بهترین بازی های survival

خلاصه نظریات فرانسوا ماری ولتر

خلاصه نظریات و فلسفه ابونصر فارابی

نماد حیوان سال آینده چه خواهد بود ؟

12 تا از بازی های شبیه جنگ های صلیبی

امانوئل کانت که بود ؟

امانوئل کانت در شهر کنونی کالنینگراد در روسیه ، که در زمان قدیم تحت مالکیت امپراطوری پروس بود به دنیا امد. وی در خانواده ای از طبقات متوسط جامعه به دنیا آمد که متعصب مسیحی بودند. از همان کودکی ، وی فردی اجتماعی و خوش گذران بود. به قدری که غالبا همکاران او به او در این باره انتقاد میکردند.امانوئل کانت از همان جوانی علاقه زیادی به مطالعه و تحقیق داشت ، این باعث شد پله های ترقی را سریع طی کند و به یکی از چهره های مطرح آکادمیک زمان خود تبدیل شود.

فلسفه و خلاصه نظریات امانوئل کانت

روشنگری چیست ؟

طبق نظر کانت در مقاله “پاسخ به پرسش : روشنگری چیست ؟” روشنگری یک نوع عصر یا دوره است ، که از “جرئت برای منطقی بودن” شکل گرفته است. او عقیده داشت فرد باید مستقل فکر کند ، یعنی تفکرات او هیچ گونه ارتباط و تاثیری از دیکته های فلسفه ی اطراف او نداشته باشد.

نه عقل گرا نه تجربه گرا

کانت بسیار تحت تاثیر یکی از بزرگ ترین نام های فلسفه ی تجربه گرایی یعنی دیوید هیوم قرار گرفت و عنوان کرد که آثار این فیلسوف او را از خواب تعصب بیدار کرده است. اما با وجود این او با منطق و طریقه صرفا تجربه گرایی یا صرفا عقل گرایی مخالف بود. او با ایده ی تجربه گرایان که تجربه حسی تنها منبع شناخت و درک است مخالف بود ، چرا که راه حلی برای ارائه دلیل یا برهان یا تحلیل نظریات بدست آمده از طریق درک حسی وجود نداشت. همچنین او با ایده ی عقل گرایان که با تنها استفاده از عقل و منطق میتوان هر چیزی را درک کرد یا شناخت مخالف بود برای این مخالفت به جملات هوم استناد کرد ، که ما تنها ذهن را از به طریق ذهنی و نه عینی میشناسیم. یعنی به نوعی یک توهم از مجموعه دریافت ها و حس های ما است. به همین علت او تصمیم گرفت که این دورا ترکیب کند.

امانوئل کانت کاملا تحت تاثیر برهان ها و منطق تجربه گرایی هیوم قرار گرفت. اما تجربه گرایی یک ایراد بزرگ از دیرباز داشت. این که مفاهیمی نظیر علیت ، اخلاق و اشیاء را نمیتوان با تجربه شناخت یا تحلیل کرد (حتی اگر شدنی باشد ، ممکن است برداشت و نتیجه غلط داشته باشد). او شک کرد که شاید بتوان با عقل گرایی و منطق ذهنی وجود این ها را نیز اثبات کرد. برای این منظور او نزدیک به 11 سال سکوت کرد و گوشه نشین شد تا بزرگترین شاهکار خود و یکی از بزرگ ترین آثار فلسفه جهان را منتشر کند ، یعنی کتاب “نقدی بر منطق خالص (critique of pure reason) “ .

زندگی انجام وظیفه است و وظیفه تبعیت از قانون کلی

در ادامه برای بررسی خلاصه نظریات امانوئل کانت ، دیدگاه او در خصوص زندگی را بررسی میکنیم. کانت بیان کرد تنها چیزی که به صورت ذاتی و فطری در معنای خود خیر است ، حسن نیت یا اراده خیر است. و حسن نیت چیزی جز انجام وظیفه نیست. انجام وظیفه باید تنها با نیت انجام دادن درست وظیفه باشد و نه از ترس مجازات انجام ندادن آن. یا از روی ذوق رسیدن به پاداش یا تکریم و تحشیم آن. یعنی تنها در صورتی انجام وظیفه حسن نیت و خیر است ، که قصد فرد تنها انجام دادن خود آن باشد.

حال این سوال پیش می آید که وظیفه ی ما انسان ها چیست ؟ پیش از پاسخ دادن به این سوال ، یکی از زیبا ترین دستاورد های کانت را بررسی میکنیم. این که اخلاق باید چگونه باشد و یا این که چارچوب رفتاری انسان باید چگونه باشد. کانت در این خصوص توضیح داده بود که اخلاق باید طوری باشد و شخص باید طوری عمل کند ، انگار کاری که میکند الگوی دیگران میشود و تبدیل به قانون فراگیر طبیعت میشود. یا به طور خلاصه کاری که شخصی انجام میدهد ، بعد ها توسط دیگران تکرار میشود. یا خلاصه تر و ساده تر این که ، کاری را انجام ندهید ، که دوست نداشته باشید همان کار را بر ضد شما انجام دهند ، دروغ نگویید تا دروغ نشنوید. زمانی که دروغ میگویید ، خود شما در حال ترویج دروغگویی هستید و زمانی که از این کار ممانعت میکنید ، از رواج دروغ میکاهید. حال این رفتار به قانون کلی طبیعت تبدیل میشود.

در ادامه پاسخ سوال این که وظیفه چیست که باید به آن با نیت درست عمل شود ؟ به عقیده ی کانت ، زندگی انجام وظیفه است. و وظیفه تبعیت کردن از قانون. قانونی که اگر فرد به درستی آن را در خود تعریف کند و اخلاقیات را بر اساس تعریف کانت به درستی دنبال کند ، زندگی اخلاق مدارانه در نتیجه زیبایی خواهد داشت. و با کاهش دادن رواج زشتی ها ، آنها کمتر در زندگی او چه از طریق خود او و چه دیگران آشکار میشوند. از دیگر وظایف زندگی که کانت تعریف کرده بود و وظیفه ی شخص خود میدانست ، زیبایی شناسی بود.

آزادی و سیاست

کانت باور داشت که فراهم سازی آزادی وظیفه هر دولتی است. اما باور داشت که در مفهوم و چیستی آزاد بشر اشتباه میکند. او اصرار داشت که نباید مفوم آزادی با جنبش های سیاسی نظیر آزادی طلبان و آنارشیست ها و امثال آنها اشتباه گرفته شود. او باور داشت که آزادی به معنای نبودن یک رژیم حکومتی یا انجام دادن هر آنچه میخواهیم نیست.

در ادامه برای تعریف کردن آزادی کانت عنوان کرد ، ما زمانی آزاد هستیم که تنها در راهی عمل میکنیم ، که برای طبیعت و فطرت ما بهتر است.و زمانی که تحت حکومت تمایلات خود یا دیگران هستیم ، آزاد نیستیم و برده ی تمایلات هستیم. او باور داشت که آزادی کامل با آزادی تحت چارچوب اخلاقیات یکی و برابر اند. یعنی به طور خلاصه ، قانون کلی که اخلاقیات و ارزش های بشر تعیین میکند ، باید توسط حکومت تدوین شود که تحت آن تمام انسان ها آزاد باشند.

زیبایی ها و هنر

خلاصه نظریات امانوئل کانت در خصوص زیبایی و هنر را در این قسمت بررسی میکنیم . کانت زیبایی شناسی را وظیفه اصلی زندگی خود میدانست ، او باور داشت که زندگی مانند یک جدال میان تمایلات ما و زیبایی ها و اخلاقیات است. از جمله زیبایی های خالص طبیعت است که در ذات انسان قرار دارد. و درک آن نیاز به دانش ندارد. یک عاحز به همان اندازه از نسیم خنک لذت میبرد که یک شاهزاده ، یا یک انسان کم سواد به اندازه ی یک پروفسور دانشگاه از منظره ی دریا لذت میبرد.

به همین علت کانت باور داشت به عنوان نمادی از زیبایی ، یا اخلاقیاتی که به تصویر یا احساس کشیده شده اند ، ما باید هنر را همواره در زندگی خود لحاظ کنیم. تا زندگی ما هم با پیام آنها و هم زیبایی آنها آمیخته شود.

نقاط ضعف نظریات ایمانوئل کانت

با وجود نظریات بسیار منسجم و تاثیر گذار در فلسفه ، علل خصوص اخلاقیات ، کانت از نژادپرستی دفاع کرده بود. گاها رفتار های نژادپرستانه نیز از او دیده میشد.عقاید او در خصوص نژاد کاملا سطحی ، نادرست و غیر علمی بود. او باور داشت که نژاد ها 4 دسته اند ، سفید اروپایی ، زرد آسیایی ، سیاه آفریقایی و سرخ آمریکایی ، او بیان داشته بود که نژاد سفید ، به والاترین مقامات دست پیدا میکند و همواره در مسیر تکامل و پیشرفت است. نژاد آسیایی از دید کانت ، در هنر بسیار با استعداد و تحصیل کرده اند ، اما از علم چیزی نمیدانند.بیان کرده بود که سرخ آمریکایی ، بسیار بی بخار و استعداد است و علم را درک نمیکند.  او در خصوص نژاد آفریقایی باور داشت تنها برای بردگی و خدمت گزاری مناسب اند ، و برای اثبات ادعای خود بیان کرده بود که تا به حال اثری هنری یا علمی از این نژاد دیده نشده است ، که امروزه کاملا مثال نقض آن فراوان است.

او گاهی دریافت و حس را یکی میپنداشت ، بدون این که استدلالی برای آن ارائه دهد. او تحلیل های فراوانی بر اساس همین برداشت ارائه داده بود.

نقاط قوت ایمانوئل کانت

از دیرباز تنش میان دو مکتب فکری منطق و عقل گرایی و تجربه گرایی میان متفکران فلسفه غرب وجود داشت. که همان طور که در مقاله مشخص بود ، هرکدام از جناحین ، ویژگی های مثبت و منفی خود را داشت. کانت از اولین فیلسوفانی بود که با اثر بزرگ “نقدی بر منطق خالص” از ترکیب این دو مکتب استفاده کرد و به نتایج بسیار جالبی رسید.

برداشت های کانت در خصوص اخلاقیات همچنان بسیار معتبر است.

موافقان

در خصوص اخلاقیات و آزادی شباهت بسیار زیادی میان نظریات کانت و سقراط وجود دارد.  تاثیر زیادی از هیوم ، روسو و لایبنیتز گرفت و بر بسیاری از فلاسفه قرن 19 علل خصوص فلاسفه آلمانی تاثیر زیادی گذاشت.

مخالفان

انتقادات زیادی از امانوئل کانت شده است. اگر چه او از پرنقش ترین و مهم ترین چهره های فلسفه محسوب میشود ، اما نظریات چالشی و بحث برانگیزی و انقلابی مطرح کرده بود. که در نتیجه مخالفان زیادی در برابر نظریات او وجود دارد. از جمله آنها میتوان به هگل اشاره کرد. او روش تحلیل و استنباط کانت را مورد انتقاد قرار داد چرا که باور داشت نظم و رویه لازم در تحقیقات او طی نشده است. از دیگر افرادی که از کانت انتقاد کردند ، هردر ، گارو و فدر و هایدگر بوده اند.